نان زنجبیلی یکی از خوشعطرترین و دلپذیرترین شیرینیهای تبریزی است است که بافتی نرم، طعمی مطبوع و عطری دلنشین دارد. این نان به دلیل استفاده از زنجبیل، علاوه بر طعم عالی، خواص بسیاری نیز دارد و برای فصلهای سرد سال گزینهای فوقالعاده محسوب میشود. اگر به دنبال طرز تهیه نان زنجبیلی ساده و خانگی اصل تبریزی هستید که بتوانید آن را برای صبحانه یا عصرانه به همراه مربا یا عسل آماده کنید، در این مقاله از کالین به صورت کامل و مرحلهبهمرحله همراه شما هستیم.
آیا نان زنجبیلی ایرانی است؟
نان زنجبیلی در فرهنگهای مختلف دنیا جایگاه ویژهای دارد. یکی از معروفترین انواع آن در اروپا و بهویژه کشور آلمان تهیه میشود که به آن «Lebkuchen» میگویند. همچنین در کشورهای انگلیسیزبان نوعی شیرینی و بیسکویت زنجبیلی با نام Gingerbread شناخته میشود که معمولاً در ایام کریسمس تهیه میگردد؛ این شیرینی به دلیل ترجمه کلمه به کلمه به عنوان نان زنجبیلی شناختهشدهاند اما با شیرینی زنجبیلی ایرانی متفاوتند. در مقاله دیگری از کالین به تفصیل درباره طرز تهیه بیسکوییت زنجبیلی یا Gingerbread پرداختهایم.
استفاده از زنجبیل در پخت نان و شیرینی به قرون وسطی بازمیگردد؛ زمانی که ادویهها کالایی ارزشمند بودند و بهعنوان نمادی از ثروت در غذاها استفاده میشدند. به مرور زمان، نان زنجبیلی به یکی از محبوبترین نانهای خانگی تبدیل شد و در فرهنگهای مختلف با دستورهای متفاوت تهیه گردید. در ایران نیز با توجه به علاقه مردم به نانهای خانگی و ادویهدار، نان زنجبیلی خانگی بهعنوان یک گزینه خوشمزه و مقوی در میان خانوادهها جایگاه پیدا کرده است، مخصوصا که در طب سنتی ایرانی خواص زنجبیل بیشمار است و بسیاری از افراد در فصول سرد سال این شیرینی را میپزند و از طعم دلپذیر آن لذت میبرند.
مواد لازم برای طرز تهیه نان زنجبیلی خانگی
برای تهیه یک نان زنجبیلی ساده و نرم، به مواد اولیه زیر نیاز دارید:
- آرد سفید: ۳ لیوان
- شکر: ½ لیوان
- شیر ولرم: ۱ لیوان
- تخممرغ: ۱ عدد
- کره کالین: ۵۰ گرم
- خمیرمایه فوری: ۱ قاشق غذاخوری
- زنجبیل پودر شده: ۱ قاشق غذاخوری
- دارچین (اختیاری): ½ قاشق چایخوری
- نمک: ¼ قاشق چایخوری
- عسل یا شیره (اختیاری برای طعم بهتر): ۱ قاشق غذاخوری
این ترکیب مواد باعث میشود یک نان زنجبیلی ساده با بافتی نرم و عطری عالی داشته باشید. در صورت تمایل میتوانید کمی گردو یا کشمش نیز به خمیر اضافه کنید تا طعم آن خاصتر شود.
آموزش نان زنجبیلی به صورت مرحله به مرحله
در این بخش، طرز تهیه نان زنجبیلی خانگی را بهصورت گامبهگام توضیح میدهیم تا بتوانید به راحتی در منزل آن را آماده کنید.
مرحله اول:
ابتدا شیر ولرم (نه داغ) را داخل یک کاسه بریزید. خمیرمایه و یک قاشق چایخوری شکر را به آن اضافه کرده و مخلوط کنید. روی ظرف را بپوشانید و اجازه دهید ۱۰ دقیقه استراحت کند تا خمیرمایه فعال شده و کف کند. در یک ظرف بزرگ، آرد، زنجبیل، دارچین و نمک را با هم مخلوط کنید. الک کردن آرد در این مرحله کمک میکند نان شما بافت نرمتری داشته باشد.
مرحله دوم:
تخممرغ، شکر، کره ذوبشده و عسل را به مخلوط خمیرمایه اضافه کنید و خوب هم بزنید. سپس مواد خشک را کمکم به مواد تر اضافه کنید و هم بزنید تا خمیر شکل بگیرد. خمیر را روی سطح کار آردپاشیشده قرار دهید و حدود ۸ تا ۱۰ دقیقه ورز دهید تا خمیر نرم و لطیفی حاصل شود. اگر خمیر بیش از حد چسبناک بود، مقدار کمی آرد اضافه کنید؛ اما زیادهروی نکنید تا نان خشک نشود.
مرحله سوم:
خمیر را داخل یک کاسه چربشده قرار دهید، روی آن را بپوشانید و در محیط گرم حدود ۱ ساعت استراحت دهید تا حجم آن دو برابر شود. پس از استراحت، خمیر را کمی ورز دهید تا هوای اضافی آن خارج شود. سپس آن را به شکل دلخواه (گرد یا قالبی) درآورید و داخل قالب چربشده قرار دهید. اجازه دهید ۲۰ دقیقه دیگر استراحت کند. فر را از قبل با دمای ۱۸۰ درجه سانتیگراد گرم کنید. سپس قالب را به مدت ۲۵ تا ۳۰ دقیقه داخل فر قرار دهید تا نان طلایی و پخته شود. پس از خارج کردن از فر، اجازه دهید کمی خنک شود، سپس برش بزنید.
به همین سادگی، پخت نان زنجبیلی ساده شما به پایان رسید! نانهای زنجبیلی قدیمی در تنورها پخته میشدند اما طعم نانهای زنجبیلی پخته شده در فر هم به خوبی نسخههای قدیمی آن است.
نکات مهم در پخت نان زنجبیلی
برای اینکه نان زنجبیلی شما کاملاً نرم و خوشمزه شود، به نکات زیر توجه کنید:
- دمای شیر بسیار مهم است: اگر شیر بیش از حد داغ باشد، خمیرمایه از بین میرود و خمیر پف نمیکند. دمای مناسب باید در حدی باشد که وقتی انگشت خود را داخل آن میزنید، احساس گرمای ملایم داشته باشید.
- میزان زنجبیل را متعادل نگه دارید: اگر طعم تند زنجبیل را دوست دارید، میتوانید مقدار آن را کمی افزایش دهید، اما زیادهروی باعث تلخی نان میشود.
- زمان استراحت خمیر را کوتاه نکنید: استراحت کافی خمیر باعث ایجاد بافت نرم و پوک در نان میشود. عجله در این مرحله کیفیت نهایی را کاهش میدهد.
- تست پخت: برای اطمینان از پخت کامل، یک خلال دندان داخل نان فرو کنید؛ اگر تمیز بیرون آمد، نان آماده است.
پس از خنک شدن کامل، نان را داخل ظرف دربسته یا کیسه پارچهای نگهداری کنید تا رطوبت آن حفظ شود.
سوالات متداول
بله، امکان تهیه نان زنجبیلی بدون فر نیز وجود دارد. برای این کار میتوانید از قابلمه دوطرفه یا قابلمه معمولی روی شعله بسیار ملایم استفاده کنید. کف قابلمه را چرب کرده، یک شعلهپخشکن قرار دهید و اجازه دهید نان حدود ۴۵ دقیقه با حرارت کم بپزد. در این روش باید درب قابلمه را با دمکنی بپوشانید تا بخار خارج نشود.
اگر نان زنجبیلی خانگی را در ظرف دربسته و در دمای اتاق نگهداری کنید، معمولاً ۲ تا ۳ روز تازه میماند. برای ماندگاری بیشتر، میتوانید آن را در یخچال تا یک هفته نگهداری کنید یا به صورت برشخورده در فریزر قرار دهید و هنگام مصرف کمی گرم کنید.
نان زنجبیلی بسته به دستور پخت میتواند بافتهای متفاوتی داشته باشد. در این دستور که ارائه شد، بافت نان کاملاً نرم و لطیف است و برای صبحانه بسیار مناسب میباشد. اگر مقدار آرد بیش از حد اضافه شود یا زمان پخت طولانی شود، ممکن است نان کمی خشک شود.